---
title: ลิ่วเป่า
url: 'https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%88%E0%B8%B2'
markdown: 'https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%88%E0%B8%B2.md'
lang: th
date: '2026-10-23'
description: 'ลิ่วเป่า ชาเฮยฉาจากอำเภอชางอู๋ในกว่างซี การกองให้ระอุข้ามคืน ตะกร้าไม้ไผ่ การบ่มในถ้ำ กลิ่นหมาก เส้นทางสู่มาเลเซีย และวิธีชง'
---

# ลิ่วเป่า 六堡茶

 กองบรรณาธิการ · 23 ตุลาคม 2026 · 5 นาทีในการอ่าน

ชาเฮยฉาจากเนินเขาในอำเภอชางอู๋ทางตะวันออกของกว่างซี ใบชาถูกกองให้ระอุ จากนั้นอัดลงตะกร้าไม้ไผ่แล้วบ่มในถ้ำชื้น ได้น้ำชาสีแดงรสนุ่ม มีกลิ่นไม้และความหวาน

 ![ใบชาลิ่วเป่าอัดสีเข้มที่มีจุดสีเหลืองของ “ดอกไม้สีทอง”](https://howtotea.me/images/c/o/v/e/r/cover-01d9718c.webp) ภาพถ่าย: [Cosmin Dordea](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:JinHua_%22golden_flower%22_from_Liu_Bao.jpg), [CC BY-SA 2.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0), ครอบตัดภาพ 

六堡茶

ลิ่วเป่า

liù bǎo chá

 [ชาเฮยฉา](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2) 

 มณฑล: กว่างซี เมืองอู๋โจว อำเภอชางอู๋

วัตถุดิบ: พันธุ์ท้องถิ่น หนึ่งยอดกับสองถึงสามใบ

การผลิต: ตุยเมิน การกองเปียก การนึ่ง

รูปแบบ: ตะกร้าไม้ไผ่ ก้อนอิฐ ใบร่วน

การบ่ม: อย่างน้อยหกเดือนก่อนวางขาย

น้ำชา: กลิ่นไม้ หมาก ความหวาน

 **100°**, น้ำ

**5 ก.**, ต่อ 100 มล.

**8–10**, น้ำ

ลิ่วเป่า (六堡茶) ได้ชื่อมาจากตำบลลิ่วเป่าในอำเภอชางอู๋ ซึ่งขึ้นกับเมืองอู๋โจวทางตะวันออกของกว่างซี ลิ่วเป่าเป็น[ชาเฮยฉา](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2) ใบชาที่นวดแล้วจะกองไว้ให้ระอุ เมื่อเข้าโรงงานก็ผ่านการกองเปียกอีกรอบ จากนั้นนำไปนึ่ง อัดแน่นลงตะกร้าไม้ไผ่ แล้วบ่ม อักษร 六堡 แปลว่า "หกป้อม"

ชาแห้งมีสีดำอมน้ำตาลและเป็นเงา น้ำชาใสสีแดง รสนุ่มและยาว คนกว่างซีสรุปลิ่วเป่าชั้นดีไว้สี่คำ คือ หง หนง เฉิน ฉุน ("แดง เข้ม เก่า นุ่มละมุน") และเติมอีกคำว่าปินหลางเซียง คือกลิ่นหมาก

## เนินเขาของชางอู๋

ต้นชาขึ้นบนเนินเขารอบลิ่วเป่า ตามลำธารบนภูเขา ในถิ่นที่หมอกลงบ่อยและฤดูร้อนร้อนชื้น ต้นชาเป็นพันธุ์ท้องถิ่นที่ขึ้นปะปนกัน ใบขนาดกลาง ใหญ่กว่าใบของพันธุ์ฮกเกี้ยนแต่เล็กกว่าพันธุ์ใบใหญ่ของยูนนานที่ใช้ทำ[ชาผู่เอ๋อร์](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%9C%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B9%8B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C) คนเก็บชาเด็ดหนึ่งยอดกับสองถึงสามใบ

ปัจจุบันอำเภออื่นในกว่างซีก็ผลิตลิ่วเป่าด้วย แต่พันธุ์เก่าและหมู่บ้านที่ดีที่สุดยังอยู่ในชางอู๋ ปี 2014 จีนบรรจุเทคนิคการผลิตลิ่วเป่าไว้ในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมระดับชาติ ต่อมาในปี 2016 ก็มีมาตรฐานแห่งชาติสำหรับลิ่วเป่า (GB/T 32719.4-2016) ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2017

## เส้นทางเรือชา

บันทึกประจำอำเภอชางอู๋ฉบับหนึ่งจากปลายศตวรรษที่ 17 ยกย่องชาท้องถิ่นว่ารสเข้มข้นจนติดปากไปถึงเช้าวันรุ่งขึ้น แหล่งข้อมูลจีนมักกล่าวว่าในรัชสมัยจักรพรรดิเจียชิ่ง (1796–1820) ลิ่วเป่าเป็นหนึ่งในชาชื่อดังยี่สิบสี่ชนิดของประเทศ

บนภูเขาแถบนี้แทบไม่มีถนนทางบก จึงต้องขนชาทางน้ำ เรือและแพขนชาจากลำธารลิ่วเป่าออกสู่แม่น้ำซีเจียง ล่องตามแม่น้ำลงไปถึงกวางโจว แล้วต่อไปยังฮ่องกงและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เส้นทางนี้เรียกกันว่า "เส้นทางเรือชาโบราณ"

ปลายศตวรรษที่ 19 แรงงานจากกวางตุ้งและกว่างซีเดินทางไปทำงานในเหมืองดีบุกของมลายา และลิ่วเป่าก็ติดตัวพวกเขาไปด้วย คนงานเหมืองในอิโปห์ต้มชาในหม้อใบใหญ่ที่ปากเหมือง เพราะเชื่อว่าชาเฮยฉาช่วยป้องกันความร้อนและความชื้น ชาราคาถูกดื่มกันในเหมือง ส่วนชาเกรดแพงนำไปเสิร์ฟในร้านอาหาร ทุกวันนี้คนมาเลเซียยังให้ค่ากับลิ่วเป่าเก่า และตะกร้าชาชื่อดังหลายใบจากศตวรรษที่แล้วก็พบที่นั่น

ปี 1954 โรงค้าชาเอกชนในอู๋โจวถูกปิด และโรงงานของรัฐเข้ามารับซื้อและแปรรูปชาแทน

## การกองสองครั้ง

การผลิตเริ่มที่หมู่บ้าน ใบชาผ่านการฆ่าเขียวด้วยไฟปานกลางแล้วนวด จากนั้นนำไปทำตุยเมิน คือกองรวมกัน คลุมผ้าชื้น ทิ้งไว้ข้ามคืน พอถึงเช้าใบจะเหลืองจนเป็นสีทองแดง และกลิ่นเขียวกลายเป็นกลิ่นอมหวาน หลังนวดรอบที่สองก็นำใบชาไปทำให้แห้ง ตามแบบดั้งเดิมคือใส่ตะกร้าไม้ไผ่อบเหนือไฟฟืนไม้สน ผลที่ได้คือเหมาฉา หรือชากึ่งสำเร็จ

ขั้นตอนที่เหลือทำในโรงงาน คนงานคัดแยกเหมาฉา ผสมชาหลายล็อตเข้าด้วยกัน พรมน้ำบนใบชา แล้วกองให้สูง 60–80 ซม. เป็นกองเปียก ซึ่งจะร้อนขึ้นถึง 40–60 °C เมื่ออุณหภูมิภายในกองถึง 58–60 °C ก็กลับกอง วิธีนี้เรียกว่าการกองเย็น เพราะไม่ได้นึ่งใบชาก่อน กองชาทิ้งไว้จนใบเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลแดงและเกิดกลิ่นนุ่มละมุน

ใบชาที่เสร็จแล้วนำไปนึ่ง อัดลงตะกร้าขณะยังร้อน แล้วพักไว้ให้เย็น

## ตะกร้าและถ้ำ

ตะกร้าสานจากไม้ไผ่ สมัยก่อนตะกร้าหนึ่งใบบรรจุชาได้ 40–50 กก. อัดแน่นตรงขอบและหลวมกว่าตรงกลางเพื่อให้อากาศถ่ายเท ปัจจุบันลิ่วเป่ามีทั้งตะกร้าเล็กตั้งแต่ครึ่งกิโลกรัมขึ้นไป แบบก้อนอิฐ แบบแผ่นกลม และแบบใบร่วน

เมื่ออัดเสร็จก็ส่งชาไปบ่ม โรงงานในอู๋โจวเก็บตะกร้าชาไว้ในถ้ำและหลุมหลบภัยทางอากาศเก่า ซึ่งเย็นและชื้น ตามข้อกำหนดของอุตสาหกรรม ขั้นแรกบ่มที่ความชื้น 80–90 % และอุณหภูมิ 22–28 °C ขั้นที่สองบ่มในโกดังแห้ง รวมทั้งสองขั้นต้องไม่น้อยกว่า 180 วัน[1](#fn:1) ระหว่างนี้ความขมและกลิ่นกองจะค่อย ๆ จางไป บางครั้งบนใบชาจะเกิด "ดอกไม้สีทอง" คือโคโลนีสีเหลืองของเชื้อราชนิดเดียวกับที่ขึ้นในก้อนชาฝูจวนของ[อานฮว่า](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%AE%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2)

การระบุอายุตะกร้าเก่าทำได้ยาก ชาบ่มที่อู๋โจว แล้วบรรจุใหม่ที่ฮ่องกงและบรรจุใหม่อีกครั้งที่มาเลเซีย อีกทั้งแต่ละบริษัทก็ใช้รหัสบนฉลากของตัวเอง

## ลิ่วเป่ากับชาผู่เอ๋อร์

ทั้งคู่เป็นชาเฮยฉา ผ่านการอัดและการบ่มเหมือนกัน คนจึงมักเอาชาผู่เอ๋อร์ซูไปเทียบกับลิ่วเป่า แต่ความต่างมีมากกว่าที่เห็น เหมาฉาของผู่เอ๋อร์ตากแดดให้แห้ง ส่วนเหมาฉาของลิ่วเป่ากองให้ระอุตั้งแต่ที่หมู่บ้านแล้วอบแห้งด้วยไฟ ในโรงงาน ลิ่วเป่าผ่านการกองที่สั้นกว่าและเย็นกว่าชาซู ส่วนการบ่มในถ้ำชื้นถือเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการผลิตเอง ไม่ได้ปล่อยให้ผู้ซื้อไปบ่มต่อ

ลิ่วเป่ารสเบากว่าชาซู กลิ่นดินน้อยกว่า แต่มีกลิ่นไม้ สมุนไพรแห้ง และความหวานมากกว่า นอกจากนี้ยังมีลิ่วเป่า "เขียว" ที่ทำโดยไม่ผ่านการกอง เลียนแบบชาผู่เอ๋อร์เซิง ยังไม่มีใครรู้ว่าบ่มไปแล้วจะออกมาเป็นอย่างไร

## วิธีชง

ลิ่วเป่าต้องใช้น้ำที่เดือดจัด [กาน้ำชาอี๋ซิง](https://howtotea.me/th/%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%9B%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%8A%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%8A%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%AD%E0%B8%B5%E0%B9%8B%E0%B8%8B%E0%B8%B4%E0%B8%87)ผนังหนาเหมาะมาก เพราะเก็บความร้อนไว้ได้ระหว่างแต่ละน้ำ ใบชาจากตะกร้าร่วนและฟู จึงควรใช้ภาชนะทรงกลมที่มีที่ให้ใบคลี่ตัว ชงแบบ[กงฟูฉา](https://howtotea.me/th/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%8A%E0%B8%87/%E0%B8%81%E0%B8%87%E0%B8%9F%E0%B8%B9%E0%B8%89%E0%B8%B2) แช่สั้น ๆ หลายน้ำ

![ลิ่วเป่า: ใบชาแห้ง น้ำชา และกาน้ำชาดินเผาสำหรับชง](https://howtotea.me/images/l/i/s/t/-/list-i-nastoj-37ddb715.webp)ภาพประกอบ

วิธีชง

ชา 5 กรัมต่อน้ำ 100 มล. น้ำ 100 °C (212 °F) อุ่นกาและถ้วยก่อน [ล้างใบชา](https://howtotea.me/th/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%90%E0%B8%B2%E0%B8%99/%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2) โดยรินน้ำเดือดลงไปแล้วเททิ้งหลัง 5 วินาที น้ำแรกแช่ 15–20 วินาที สองสามน้ำถัดไปรินออกแทบจะทันที จากนั้นเพิ่มเวลาน้ำละ 10–15 วินาที ใบชาชงได้ 8–10 น้ำ หลังจากนั้นจะนำกากใบใส่น้ำเดือดแล้ว[เคี่ยว](https://howtotea.me/th/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%8A%E0%B8%87/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2)ต่ออีก 3–5 นาทีก็ได้

การต้มลิ่วเป่าเป็นธรรมเนียมเก่าของชาวมาเลเซีย ใส่ใบชาหยิบมือหนึ่งต่อน้ำหนึ่งลิตร ตั้งบนไฟอ่อน แล้วเติมน้ำไปเรื่อย ๆ ระหว่างดื่ม แบบนี้เหมาะกับชาดื่มประจำวัน ส่วนตะกร้าเก่าชงแบบกงฟูจะดีกว่า

## คำถามที่พบบ่อย

ทำไมลิ่วเป่าใหม่จึงมีกลิ่นเหมือนห้องใต้ดิน

นั่นคือกลิ่นโกดัง ชาเก็บอยู่หลายเดือนในห้องใต้ดินหรือถ้ำที่ชื้น ถ้าเปิดตะกร้าแล้วเก็บชาไว้ในที่แห้งและห่างจากกลิ่นอื่น ปกติกลิ่นจะหายไปภายในไม่กี่สัปดาห์ ควรล้างใบชาก่อนชง ชาเก่าบางทีต้องล้างสองครั้ง

ลิ่วเป่าต่างจากชาผู่เอ๋อร์ซูอย่างไร

ลิ่วเป่าผลิตในกว่างซีจากพันธุ์ท้องถิ่นใบขนาดกลาง และทำให้แห้งด้วยความร้อน ไม่ใช่ตากแดด การกองสั้นกว่าและเย็นกว่าของชาซู และการบ่มในถ้ำชื้นก็เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการผลิต น้ำชาเบากว่าชาผู่เอ๋อร์ซู มีกลิ่นไม้มากกว่าและกลิ่นดินน้อยกว่า

จุดสีเหลืองบนใบลิ่วเป่าคืออะไร

จุดเล็ก ๆ สีเหลืองสดในก้อนชาคือ "ดอกไม้สีทอง" เชื้อราชนิดเดียวกับที่พบในก้อนชาของ[อานฮว่า](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%AE%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2) ถ้าเป็นชั้นฟู ๆ และมีกลิ่นอับ นั่นคือราขึ้น ชาแบบนั้นห้ามดื่ม

เชิงอรรถ

1. T/LPTRA 2-2023 "ข้อกำหนดการบ่มชาลิ่วเป่า" มาตรฐานของสมาคมวิจัยชาลิ่วเป่าแห่งอู๋โจว [↩](#fnref1:1)

---

## Navigation

- Parent: [ชาเฮยฉา](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2.md)
- Previous: [ชาผู่เอ๋อร์](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%9C%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B9%8B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C.md)
- Next: [ชาเฮยฉาอานฮว่า](https://howtotea.me/th/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AE%E0%B8%A2%E0%B8%89%E0%B8%B2/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%AE%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2.md)